ปลวก

ปลวก เป็นแมลงสังคมที่มีชีวิตความเป็นอยู่ค่อนข้างซับซ้อน และมีการแบ่งวรรณะ ออกเป็น 3 วรรณะ ซึ่งมีรูปร่างและหน้าที่แตกต่างกันชัดเจน คือ


1. วรรณะกรรมกร (Worker) : ปลวกกรรมกรหรือปลวกงาน เป็นปลวกที่ไม่มีปีก ไม่มีตา ไม่มีเพศ มีผนังลำตัวบางสีขาวนวล  มีประมาณ 70 % ของรัง และทำหน้าที่ทุกอย่าง ได้แก่ หาอาหาร, เลี้ยงตัวอ่อน, ดูแลนางพญาปลวก, สร้างและซ่อมแซมรัง ปลวกวรรณะกรรมกร เป็นปลวกเพียงกลุ่มเดียวที่สามารถกัดกินทำลายไม้, เฟอร์นิเจอร์, และวัสดุต่าง ๆ ที่มีเซลลูโลสเป็นส่วนประกอบ

 

 

 

2. วรรณะทหาร (Solder) : ลักษณะเด่น คือ มีหัวโตสีส้มหรือสีน้ำตาล มีกรามขนาดใหญ่ 1 คู่ เพื่อใช้สำหรับต่อสู้กับศัตรู ปลวกทหาร ไม่มีปีก ไม่มีตา และไม่มีเพศ เช่นเดียวกับปลวกงาน แต่ไม่สามารถหาอาหารได้เองได้ ต้องรออาหารที่ผ่านการย่อยแล้วจากปลวกงาน หน้าที่หลักของปลวกทหาร คือ คุ้มครองปลวกวรรณะอื่น ๆ และป้องกันศัตรูจากภายนอก 

 

3. วรรณะสืบพันธุ์ (Reproduyive) : แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ย่อย ดังนี้

3.1 แมลงเม่า (Alate) : คือ ปลวกที่มีลำตัวสีน้ำตาลอ่อนถึงเข้ม มีปีก มีตา มีอวัยวะเพศ ทำหน้าที่ในการผสมพันธุ์ เพื่อกลายราชาและราชินี ต่อไป เมื่อมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม จะบินออกจากรังเพื่อจับคู่ผสมพันธุ์กันและกลับลงไปใต้ดินเพื่อสร้างรังใหม่


3.2 ราชาและราชินี (King & Queen)  : คือ แมลงเม่าที่จับคู่เพื่อผสมพันธุ์กัน โดยจะสลัดปีกทิ้ง และกลับลงไปใต้ดินเพื่อสร้างรังใหม่

- ราชา : หลังจากผสมพันธุ์แล้ว ก็จมีชีวิตอยู่ได้ไม่นาน และมักตายก่อนราชินี

- ราชินี : หลังจากผสมพันธุ์แล้ว ส่วนท้องจะขยายใหญ่ขึ้น เพื่อเก็บสะสมไข่ ซึ่งมีเป็นล้าน ๆ ฟอง บทบาทของราชินี คือ ควบคุมการทำงานทุกอย่างภายในรัง โดยใช้ฟีโรโมน รวมถึงการกำหนดชะตาชีวิตของไข่ที่จะถูกฟักออกมา ว่าจะเติบโตไปเป็นปลวกวรรณะใดด้วย ปลวกราชินีมักมีอายุยืนยาว บางรังสามารถมีอายุได้นานถึง 20 ปี เมื่อราชินีตายปลวกรังนั้นก็จะล่มสลายไปด้วย


3.3 วรรณะสืบพันธุ์รอง : คือ ปลวกที่จะมาทำหน้าที่แทน เมื่อราชาและราชินี เริ่มมีประสิทธิภาพในการผลิตไข่ลดลง แต่มักมีประสิทธิภาพและอายุขั้นที่สั้นกว่าราชาและราชินี